Home » Ziektebeelden » AGS » Het risico in tijden van Corona: tussen Scylla en Charybdis – Gerlof Valk

Het risico in tijden van Corona: tussen Scylla en Charybdis – Gerlof Valk

Gerlof Valk is internist – endocrinoloog bij het UMC Utrecht, nationaal coördinator van de ENDO-ERN en lid van het dagelijks bestuur van BijnierNET.

Het zeemonster Scylla komt uit de Griekse mythologie. Scylla had het hoofd en de romp van een vrouw maar daarbij meerdere hondenkoppen met gevaarlijke tanden. Zeelui moesten haar passeren. Daarbij moesten ze niet te ver uitwijken want anders kwamen ze in de draaikolk van Charybdis terecht waarin ze ten onder zouden gaan.

Voor mensen met een chronische ziekte zoals bijnierinsufficiëntie lijkt het leven ook een beetje op het laveren tussen Scylla en Charybdis. Toen in maart Nederland werd overspoeld door het Corona-virus waren de adviezen achteraf gezien relatief eenvoudig en duidelijk: blijf zoveel mogelijk thuis en houdt zoveel mogelijk afstand tot anderen. Nu Corona onderdeel gaat worden van het normale dagelijkse leven moeten we samen komen tot het ‘nieuwe normaal’. Maar wat is het ‘nieuwe normaal’?

 

Wetenschappelijk bewijs

Gezegde: Van Scylla in Charybdis vervallen/geraken betekent van moeilijke omstandigheden in nog moeilijkere omstandigheden terechtkomen.

Als dokter baseren wij de adviezen die we aan onze patiënten geven zoveel mogelijk op het beschikbare wetenschappelijke bewijs. Hierbij is het belangrijk om te beseffen dat dit bewijs over het algemeen gaat over grote groepen van patiënten met een bepaalde ziekte met vaak een specifiek kenmerk van die ziekte. Het bewijs gaat dus niet over het individu die we voor advies aan de telefoon hebben of tegenwoordig tegenover ons zit bij het videoconsult.

Een mooi voorbeeld van het interpreteren van bewijs over groepen van patiënten voor adviezen aan individuen is het artikel van Europese experts over welke adviezen dokters tijdens de Corona-crisis het beste kunnen geven aan hun patiënten met bijnierinsufficiëntie. Die adviezen kwamen gelukkig voor het grootste deel overeen met de adviezen zoals die zowel voor behandelaren als voor patiënten op de website van BijnierNET werden gegeven.

Echter, in tegenstelling tot de website van BijnierNET, schreven deze experts dat patiënten met bijnierinsufficiëntie een verhoogde kans op infecties hebben en dat er daarom verondersteld kan worden dat zij een verhoogde kans hebben om Corona op te lopen. Daarom werd geadviseerd om ‘strikte social distancing’ toe te passen. Als dit niet mogelijk zou zijn, zoals in de gezondheidszorg, mantelzorg en voor kassamedewerkers in de supermarkt, vonden deze experts dat men niet moet gaan werken. Dit advies zou verstrekkende gevolgen hebben en leidde dan ook direct tot onzekerheid bij patiënten maar ook bij de behandelaren.

Onvoldoende bewijs

Belangrijk is dat de bewijsvoering voor deze verstrekkende stelling gebaseerd was op artikelen waarin gevonden was dat patiënten met een bijnierinsufficiëntie vaker antibiotica gebruikten en daarom een verhoogd infectierisico zouden hebben. Antibiotica worden voorgeschreven voor infecties met bacteriën en niet voor infecties met virussen omdat antibiotica niet werkzaam zijn bij virusinfecties. Het is daarom de vraag of het veronderstelde verhoogde infectierisico ook geldt voor Corona.

Standpunt van de Nederlandse Vereniging Endocrinologie over het management bij bijnierschorsinsufficientie tijdens de Covid-19 pandemie.

Vooralsnog bestaat daarvoor onvoldoende bewijs. Daarom heeft de Nederlandse Vereniging van Endocrinologie (NVE) afgelopen week besloten om de adviezen zoals die op de website van BijnierNET staan beschreven niet te wijzigen en die te blijven volgen. Als er nieuwe wetenschappelijke inzichten komen die aanleiding geven om de adviezen te wijzigen dan zal dat zeker gebeuren. Vanzelfsprekend houdt BijnierNET dat nauwlettend in de gaten.

Samen beslissen

Wat we als behandelaren hiervan leren is dat we samen met de patiënten moeten kijken hoe groot het risico op Corona is in hun individuele situatie en hoe we daarbij zo goed mogelijk kunnen voorkomen dat er bij hen een infectie optreedt. Het aanpassen van adviezen en behandelingen aan de behoefte van de individuele patiënt is wat we in onze dagelijkse praktijk zoveel mogelijk doen.

Laveren

Tijdens de Corona-crisis geldt dit nu nog sterker omdat er veel onzekerheid is onder patiënten en behandelaren omdat er nog maar weinig gegevens voorhanden zijn waarop we onze besluiten kunnen baseren. Alleen door duidelijk en transparant te zijn over wat we wel en wat we niet weten kunnen we in samenspraak met onze patiënten tot het beste op de individuele patiënt toegesneden advies komen. Alleen op deze manier kunnen we samen laveren tussen Scylla en Charybdis.

4 reacties

  1. Dries THEUWISSEN zegt:

    Top, bedankt voor dit inzicht. Ik vond het heel geruststellend te zien dat men bij BijnierNET het hoofd koel hield tijdens het begin van de golf. Dat heeft heel veel onzekerheid weggenomen en rust gebracht bij veel patiënten (ik spreek als admin van een online patiëntengroep).

  2. Gemma van den Akker zegt:

    Heel blij met deze duidelijke en eerlijke uitleg. Dank u wel!

    Toch nog een vraag die me steeds bezig heeft gehouden: – — Kun je nu in het algemeen stellen dat mensen met een bijnieraandoening behoren tot de risicogroepen?
    Of is dit eventueel nog van individuele extra factoren afhankelijk?

    – Daarnaast, vooral in de meest heftige fase tijdens de coronauitbraak waarbij ziekenhuizen zó vol lagen, zorgmedewerkers zó druk waren, maakte ik me ernstig zorgen óf een steroid afhankelijke patiënt wel voldoende veilig zou zijn.
    Of de focus un alle hectiek nog wel voldoende zou liggen op de specifieke behoeften bij bijnieraandoening.
    Zijn mijn zorgen reëel geweest?

    Alvast dank voor uw reactie!

    [ Zelf Addison patiënt zónder bijnieren. Panhypopituitarisme].

  3. Jessica Nieuwenhuis zegt:

    Het gedeelte dat we als bijnierschorshormoongebruiker niet bevattelijker zijn voor infecties begrijp ik. Maar is er ook onderzoek gedaan, of bekend dat als je bijniershorshormoon gebruikt je per definitie ook zieker word van Covid 19 ? (Omdat het een virus is moet je zelf uitzieken, kun je geen Antibiotica krijgen, maar gezien “aard van het beestje” kun je er wel behoorlijk ziek van worden. Maakt dat niet dat we idd in de hoogrisicogroep vallen? Kan maar geen antwoord op bovenstaande vraag vinden. Misschien kunt u het me uitleggen?

    • Alida Noordzij zegt:

      Gerlof Valk geniet van een welverdiende vakantie na deze hectische covid-19 tijd. Bovenstaande vragen zullen wij aan hem doorgeven als hij terug is.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *